تغییر سایز لاستیک، یکی از محبوبترین تغییرات در ظاهر و عملکرد خودرو است. خیلیها با هدف زیبایی، بهبود هندلینگ یا افزایش ارتفاع خودرو، رینگهای بزرگتر یا لاستیکهای پهنتر انتخاب میکنند. اما اغلب فراموش میشود که با همین تغییر ظاهراً ساده، فشار هوای مناسب لاستیکها نیز تغییر میکند. فشار اشتباه میتواند عمر لاستیک را کاهش دهد، مصرف سوخت را بالا ببرد و حتی ایمنی را تهدید کند.
فشار تایر فقط یک عدد ثابت نیست
عدد فشار باد تایر که در دفترچه یا برچسب درِ خودرو میبینید، برای سایز کارخانهای تایر تنظیم شده است.
زمانی که قطر یا عرض لاستیک را تغییر میدهید، در واقع حجم هوای داخلی و ظرفیت تحمل بار آن را هم عوض میکنید.
در نتیجه، عدد قبلی دیگر الزاماً درست نیست.
برای مثال، لاستیکی با دیوارهی کوتاهتر (پروفیل کمتر) معمولاً حجم هوای کمتری دارد؛ بنابراین برای تحمل همان وزن خودرو باید فشار بیشتری داشته باشد. برعکس، لاستیک بلندتر و حجیمتر ممکن است با فشار کمتری همان بار را تحمل کند.
شاخص بار (Load Index)؛ عامل پنهان ولی مهم
هر لاستیک دارای یک Load Index است؛ عددی که میزان بار قابل تحمل آن در فشار استاندارد را مشخص میکند.
وقتی سایز لاستیک را عوض میکنید، این شاخص ممکن است تغییر کند.
اگر لاستیک جدید شاخص بار پایینتری داشته باشد، باید فشار را کمی بالاتر تنظیم کنید تا همان ظرفیت تحمل وزن حفظ شود.
در عمل، بهترین روش این است که شاخص بار لاستیک قبلی و جدید را مقایسه کرده و اختلاف فشار را بر اساس جدول بار و فشار (Load vs. Pressure Table) محاسبه کنید.
محاسبه فشار مناسب پس از تغییر سایز
یک روش ساده تجربی این است:
- فشار کارخانه را مبنا قرار دهید (مثلاً ۳۲ PSI برای لاستیک اصلی).
- اختلاف Load Index دو لاستیک را در نظر بگیرید.
- به ازای هر ۱۰۰ واحد تفاوت در ظرفیت بار، حدود ۱ تا ۲ PSI تغییر در فشار ایجاد کنید.
به عنوان مثال:
اگر لاستیک اصلی ۹۵ (به معنی تحمل ۶۹۰ کیلوگرم) و لاستیک جدید ۹۱ (۶۱۵ کیلوگرم) باشد، اختلاف ظرفیت حدود ۷۵ کیلوگرم است؛ بنابراین فشار جدید باید ۱ تا ۲ PSI بیشتر باشد تا همان وزن جبران شود.
اثر رینگهای بزرگتر یا کوچکتر
تغییر رینگ معمولاً دو حالت دارد:
رینگ بزرگتر و لاستیک با دیواره کوتاهتر (Low Profile):
ظاهری اسپرتتر میدهد اما حجم هوای داخل کمتر است و برای جلوگیری از آسیب باید فشار بالاتر تنظیم شود.
رینگ کوچکتر و لاستیک با دیواره بلندتر:
راحتی رانندگی بیشتر میشود اما اگر فشار بیش از حد باشد، سطح تماس لاستیک با زمین کاهش مییابد.
در هر دو حالت، تغییر در قطر کل تایر میتواند بر سیستمهای سرعتسنج و ABS نیز اثر بگذارد.
تفاوت واحدها در تنظیم فشار
یکی از خطاهای متداول هنگام تنظیم باد، اشتباه در تبدیل واحد فشار است.
برخی پمپها فشار را بر حسب bar نشان میدهند، در حالیکه دفترچه خودرو معمولاً از PSI استفاده میکند.
اگر بدون تبدیل دقیق واحد، باد را تنظیم کنید، ممکن است فشار تایر بیش از حد یا کمتر از مقدار مناسب شود.
برای دقت بیشتر، از ابزار تبدیل بار به Psi استفاده کنید. این ابزار به شما کمک میکند عدد نمایشدادهشده روی پمپ (مثلاً ۲٫۲ bar) را به فشار واقعی مورد نیاز در واحد PSI تبدیل کنید (در این مثال حدود ۳۲ PSI).
راهکارهای ایمن در زمان تغییر سایز تایر
همیشه از جدول فشار لاستیک جدید که توسط سازنده تایر ارائه میشود استفاده کنید.
فشار را زمانی که تایر سرد است اندازه بگیرید، چون در حالت گرم فشار تا چند PSI افزایش مییابد.
اگر لاستیک جدید از برند متفاوتی است، فقط به سایز نگاه نکنید؛ شاخص بار و سرعت (Load/Speed Rating) نیز اهمیت دارند.
پس از تغییر سایز، فشار را حداقل هفتهای یکبار بررسی کنید تا از سازگاری با رانندگی روزمره مطمئن شوید.
برای خودروهای مجهز به TPMS (سیستم هشدار فشار تایر)، ممکن است لازم باشد محدوده فشار جدید در ECU بهروزرسانی شود.
نتیجهگیری
تغییر سایز لاستیک، اگر با دقت انجام شود، میتواند ظاهر و عملکرد خودرو را بهتر کند؛ اما بیتوجهی به فشار صحیح، این مزیت را از بین میبرد.
فشار مناسب تایر فقط به سایز، بلکه به شاخص بار، نوع رینگ و شرایط رانندگی بستگی دارد.
با چند محاسبهی ساده و ابزارهایی مثل تبدیل بار به Psi میتوانید فشار بهینه را پیدا کرده و از مصرف سوخت بهتر، هندلینگ دقیقتر و عمر بیشتر لاستیک لذت ببرید، بدون خطرات ناشی از کمباد یا پرفشار بودن تایرها.
