جرثقیل کفی (Flatbed Crane) ترکیبی از یک بوم بالابر هیدرولیکی و یک کفی حمل بار روی شاسی کامیون یا خاور است که بار را همان جا که برمی دارد، روی کفی خودش می نشاند و تا مقصد می برد. به جای هماهنگی جداگانه ی جرثقیل و خودرو حمل بار، یک تجهیز دوکاره دارید. در پروژه های شهری، نصب سازه های سبک، جابه جایی دستگاه ها و انتقال کانکس، باعث صرفه جویی زمان و هزینه تبدیل می شود. طول بوم ها در مدل های رایج ۷، ۱۰ و ۱۳ متر است و تناژ اسمی از ۳ تا ۲۰ تن را پوشش می دهد. برای تجهیز استاندارد و خدمات پس از فروش، به شرکت های تولید کننده جرثقیل پشت کامیونی با مجوزهای ایمنی، توان پمپ، و شاسی تقویت شده باید مراجعه کرد.
جرثقیل کفی دار چیست؟
کفی دار، منظور کامیونی است که یک پلتفرم تخت (Flatbed) پشت شاسی دارد و بوم هیدرولیکی روی همان خودرو نصب شده است. این ترکیب سه کارکرد کلیدی برداشت بار با بوم، قرار دادن بار روی کفی بدون نیاز به لیفتراک یا جرثقیل دیگر و حمل جاده ای تا مقصد را یکجا فراهم می کند.
بوم ها ممکن است تلسکوپی یا بازویی-تاشو باشند. در مدل های شهری، ستون بوم پشت اتاق راننده یا انتهای کفی نصب می شود تا شعاع عمل در دو طرف خودرو بهینه شود. برای کارهای ارتفاعی (نصب بنر یا چراغ )، امکان تجهیز به سبد جرثقیل خاور وجود دارد تا کاربر با ایمنی بالاتر در ارتفاع کار کند.
انواع جرثقیل کفی بر اساس تناژ
انواع جرثقیل کفی بر اساس تناژ به سه دسته اصلی تقسیم می شوند، این دسته بندی برای فروش جرثقیل کفی نیز کمک کننده است:
- جرثقیل کفی ۳ تن تا ۵ تن
- جرثقیل کفی ۵ تن تا ۱۰ تن
- جرثقیل های سنگین ۱۰ تا ۲۰ تن
۱. جرثقیل کفی ۳ تن تا ۵ تن
جرثقیل کفی ۳ تن تا ۵ تن، برای کارهای سبک شهری طراحی شده است و بیشتر در جابه جایی دستگاه های کارگاهی کوچک، ژنراتورهای قابل حمل، کانکس های کوتاه، مبلمان و تجهیزات روشنایی شهری به کار می رود. بوم این مدل ها بین ۷ تا ۱۰ متر طول دارد و اگرچه شعاع کاری محدودی دارند، اما چابکی بالا باعث شده در معابر تنگ و پروژه های با دسترسی دشوار بسیار کاربردی باشند. هزینه اجاره و نگهداری این کلاس پایین تر است و مصرف سوخت کمتری دارد.
۲. جرثقیل کفی ۵ تن تا ۱۰ تن
جرثقیل های کفی ۵ تن تا ۱۰ تن، انتخابی مناسب برای پیمانکارانی است که با بارهای متوسط سروکار دارند. این جرثقیل ها توان جابه جایی ماشین آلاتی مثل تجهیزات تهویه و سرمایش (HVAC)، دکل های فلزی، مخازن افقی یا قطعات ساختمانی را دارند. طول بوم در این کلاس بین ۱۰ تا ۱۳ متر است و همراه با کفی های ۵ تا ۶ متری، شعاع عمل و فضای بار بیشتری را در اختیار کاربر قرار می دهد. مزیت اصلی این رده ایجاد تعادل بین ظرفیت حمل و مانور پذیری در محیط های شهری است.
۳. جرثقیل های سنگین ۱۰ تا ۲۰ تن
جرثقیل های سنگین ۱۰ تا ۲۰ تن برای پروژه های بزرگ و حمل بارهای فوق العاده حجیم ساخته شده اند. این ماشین آلات قابلیت جابه جایی سازه های فلزی بزرگ، کانکس های مرتفع، دستگاه های CNC، مخازن صنعتی و قطعات سوله یا پل را دارند. بوم های بلندتر با مقاطع مقاوم، مدارهای هیدرولیک با دبی بالا و جک های جانبی عریض تر از ویژگی های فنی این رده هستند. کفی تقویت شده نیز بارهای سنگین تر بدون آسیب به شاسی یا کف خودرو حمل می کنند. بزرگترین مزیت این کلاس کاهش تعداد سفرها در پروژه های حجیم است. با این حال در ظرفیت های بالا، تنها اتکا به عدد تناژ روی بدنه کافی نیست؛ باید همیشه بر اساس نقشه بار (Load Chart) تصمیم گیری کرد تا خطرات ناشی از انحراف یا اضافه بار به حداقل برسد.
انواع جرثقیل کفی بر اساس محل نصب بازو
انواع جرثقیل کفی بر اساس محل نصب بازو شامل سه مدل اصلی است:
- جرثقیل کفی پشت کاب (Behind-Cab Mount)
- جرثقیل کفی انتهای سکو (Rear-Mount)
- جرثقیل کفی میانی (Center/Side-Mount)
۱. جرثقیل کفی پشت کاب
جرثقیل کفی پشت کاب (Behind-Cab Mount)، ستون اصلی بوم بلافاصله پشت اتاق راننده روی شاسی نصب می شود. این جانمایی باعث می شود اپراتور دسترسی مناسبی به بخش جلویی و میانی کفی داشته باشد و همچنین مرکز ثقل دستگاه نزدیک محور جلو قرار بگیرد. در نتیجه کنترل بار هنگام بارگیری بهتر است و احتمال واژگونی کاهش می یابد. استفاده اصلی از این نوع نصب در محیط های محدود شهری یا پروژه هایی است که بار طول متوسط دارد و نیاز به تعادل دقیق بین وزن و موقعیت وجود دارد.
۲. جرثقیل کفی انتهای سکو
در جرثقیل کفی انتهای سکو (Rear-Mount)، ستون بوم در بخش عقب سکو و نزدیک به سپر خودرو قرار می گیرد. این طراحی امکان شعاع عمل بیشتر در پشت خودرو را فراهم می کند و برای تخلیه بار به پیاده رو، داخل حیاط یا نقاطی که کامیون قادر به جلو رفتن نیست، کاربرد زیادی دارد. این جانمایی به ویژه در کوچه های باریک یا معابر با محدودیت دسترسی بسیار موثر است. همچنین نصب تابلوهای تبلیغاتی و بنرهای شهری با همین مدل انجام می شود.
۳. جرثقیل کفی میانی (Center/Side-Mount)
جرثقیل کفی میانی (Center/Side-Mount) کمتر رایج است، اما برای کاربردهای خاص طراحی شده که در آن نیاز به توزیع یکنواخت فشار روی شاسی وجود دارد. با قرار دادن ستون بوم در وسط یا کنار کفی، بار بین محورهای کامیون بهتر پخش می شود و امکان حمل بارهای طولانی تر فراهم می گردد. البته این پیکربندی پیچیدگی بیشتری در مسیر حرکت بازو، کابل کشی هیدرولیک و فضای بار ایجاد می کند و نیازمند برنامه ریزی دقیق پیش از عملیات است.
تفاوت جرثقیل کفی و متحرک در چیست؟
جرثقیل کفی علاوه بر بلند کردن بار، امکان قرار دادن آن روی کفی و انتقال تا مقصد را فراهم می کند، در حالی که جرثقیل متحرک معمولا فقط در محل پروژه بار را جا به جا می کند و حمل جاده ای بر عهده کامیون های دیگر است. جرثقیل های کفی دار برای پروژه های شهری و نصب های مکرر مقرون به صرفه اند، زیرا نیاز به خودرو اضافه را حذف می کنند. در مقابل، جرثقیل های متحرک با سیستم های پیشرفته ایمنی و ظرفیت بالاتر، در مونتاژهای فوق سنگین یا ارتفاع های خاص گزینه ای حرفه ای تر محسوب می شوند.
کاربرد جرثقیل کفی چیست؟
جرثقیل کفی به دلیل ترکیب بوم بالابر و کفی حمل بار، کاربردهای گسترده ای در پروژه های شهری و صنعتی دارد. این دستگاه برای حمل و نصب کانکس، اتاقک های نگهبانی یا کیوسک های مخابراتی تنها با یک عملیات برداشت و حمل به کار می رود. همچنین در انتقال ماشین آلات کارگاهی مثل کمپرسورهای بزرگ یا دیزل ژنراتور نقش مهمی دارد. در پروژه های عمرانی از آن برای جا به جایی قالب، تیرچه و المان های پیش ساخته استفاده می شود. نصب پایه چراغ، تابلو راهنمایی یا بنرهای مرتفع نیز با همین جرثقیل انجام می شود. حتی در جابه جایی خودرو، یخچال های صنعتی یا کارهای ارتفاعی با سبد نفر بسیار کاربرد دارد.
نکات مهم در اجاره یا خرید جرثقیل کفی
- تعیین ماموریت دقیق: قبل از انتخاب جرثقیل کفی باید وزن واقعی بار، ابعاد، مرکز ثقل، محل دسترسی و شعاع مورد نیاز مشخص شود تا در حین عملیات با مشکل کمبود ظرفیت مواجه نشوید.
- انتخاب بر اساس Load Chart: ظرفیت دستگاه در فاصله ۲ متری با ظرفیت در ۸ متری تفاوت جدی دارد؛ همیشه براساس بدترین شرایط شعاع و ارتفاع تصمیم گیری کنید.
- بررسی طول و نوع بوم: بوم های تلسکوپی برای برد بیشتر و دقت بالاتر مناسب اند، در حالی که بازویی تاشو یا کن فولد در فضاهای تنگ کاربرد بهتری دارند.
- تثبیت صحیح دستگاه: باز شدن کامل جک ها، استفاده از زیرپایی مقاوم و کنترل نشست زمین اهمیت بالایی دارد، زیرا کوچکترین عدم تعادل می تواند زاویه ستون و ایمنی بار را تحت تاثیر قرار دهد.
نتیجه گیری
جرثقیل کفی ترکیبی از یک بوم بالابر هیدرولیکی و یک کفی حمل بار روی شاسی کامیون است که بار را برمی دارد، روی کفی خود تا مقصد حمل می کند. جرثقیل کفی راه حلی کارآمد برای پروژه هایی است که هم به باربرداری و هم به حمل جاده ای نیاز دارند. این تجهیز با ترکیب بوم هیدرولیکی و کفی، زمان عملیات را کاهش داده و هزینه حمل و نقل را کم می کند. انتخاب مدل مناسب باید بر اساس وزن واقعی بار، شعاع کاری، طول بوم و شرایط پروژه انجام شود. در پروژه های شهری و کارهای تکراری مانند نصب کانکس، تجهیزات برقی یا تابلوهای شهری، جرثقیل کفی بهترین گزینه است؛ اما برای بارهای فوق سنگین یا ارتفاع های خاص، استفاده از جرثقیل متحرک تخصصی توصیه می شود.
